Το Νησί Σαπιέντζα

Σαπιέντζα: Το νησάκι της Μεσσηνίας με τα εντυπωσιακά ναυάγια και το βαθύτερο σημείο όλης της Μεσογείου.

Παρότι ακατοίκητη, βρίσκεται σε ναυτικό δρόμο που είχε μεγάλη σημασία ήδη από την αρχαιότητα, ενώ διαθέτει κι έναν ιστορικό φάρο.

Τα νησάκια που βρίσκονται στα νότια και στα δυτικά των ακτών της Μεσσηνίας δεν φαίνονται ως κάτι σπουδαίο, σε πρώτη ματιά – κι έτσι διαφεύγουν της μαζικής προσοχής. Κρύβουν όμως τις δικές τους εκπλήξεις, με τη Σαπιέντζα να αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ανάμεσά τους.

Η Σαπιέντζα ανήκει στις λεγόμενες Μεσσηνιακές Οινούσες και εντοπίζεται στα ανοιχτά των νοτιοδυτικών ακτών της Μεσσηνίας, απέναντι ακριβώς από τη Μεθώνη. Τα νερά της περιοχής θεωρούνται τμήμα του Ιονίου Πελάγους. Η έκταση του νησιού ανέρχεται σε 9 τ.χλμ. και σε αντίθεση με ότι ίσως πιστεύουν οι περισσότεροι δεν είναι δεδομένα ακατοίκητο: μέχρι το 1986 διέμεναν εκεί φαροφύλακες.

Το όνομα Σαπιέντζα είναι ιταλικής προέλευσης και σημαίνει «σοφία». Αυτό μας οδηγεί στο 1209, όταν πέρασε στον έλεγχο των Βενετών, που ξέρουμε ότι χρησιμοποίησαν το νησί ως αγκυροβόλιο για το στόλο τους.

Στα νεότερα χρόνια αποτέλεσε τμήμα της Ελλάδας, μετά την επιτυχημένη έκβαση της Επανάστασης του 1821.

Ο πλούσιος θαλάσσιος κόσμος της Σαπιέντζας

Η Σαπιέντζα βρίσκεται πάνω σε έναν ναυτικό δρόμο ο οποίος ήδη από την αρχαιότητα είχε σπουδαίο εμπορικό ενδιαφέρον, καθώς σύνδεε την Ιταλία με τη μέση Ανατολή.

Παράλληλα όμως ήταν και μια δύσκολη περιοχή, γεμάτη από ισχυρά θαλάσσια ρεύματα, δυνατούς ανέμους και δύσκολα βράχια. Ως αποτέλεσμα στις ακτές και στα ανοικτά του νησιού σημειώθηκαν αρκετά ναυάγια, ορισμένα από τα οποία θεωρούνται σπουδαία από αρχαιολογικής άποψη.

Ένα από τα πιο διάσημα ανάμεσα τους, είναι του πλοίου που (θεωρούμε ότι) μετέφερε τις κολόνες από το μεγάλο περιστύλιο το οποίο είχε χτίσει ο Ηρώδης στην Καισάρεια της Παλαιστίνης (1ος μ.Χ. αιώνας). Στις μέρες μας είναι γνωστό ως «ναυάγιο των κιόνων» κι έχει εντοπιστεί σε βάθος 10 μέτρων, κοντά στο ακρωτήρι Σπίθα.

Η Μοναδική Φύση

Φημίζεται για το δάσος από κουμαριές, το οποίο είναι μοναδικό στην Ευρώπη καθώς τα δέντρα εκεί φτάνουν σε ύψος τα 10-12 μέτρα. Στο κέντρο του νησιού βρίσκεται μια περιοχή που ονομάζεται "Σπαρτόλακκα", όπου το έδαφος είναι σχηματισμένο από απολιθωμένη γύρη.

Ο Εμβληματικός Φάρος

Η σημασία της Σαπιέντζας για τα ναυτικά δρομολόγια συνέχισε να είναι μεγάλη και κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα, οπότε αποφασίστηκε να επιστρατευτεί η τεχνολογική πρόοδος της εποχής για να αντιμετωπιστεί το θέμα των συχνών ναυαγίων στη θαλάσσια περιοχή της.

Το 1885 λοιπόν, ύστερα από βαρυσήμαντο αίτημα της βασίλισσας Βικτώριας της Αγγλίας, χτίστηκε φάρος ύψους 8 μέτρων στο νότιο σημείο του νησιού, ο οποίος για τα χρόνια του ήταν από τους ισχυρότερους στη Μεσόγειο: τα κάτοπτρά του φωτίζουν με λάμπες αμιάντου και η φωτοβολία έφτανε τα 25 ναυτικά μίλια.

Το Φρέαρ των Οινουσσών

Πέρα από τη Σαπιέντζα εντωμεταξύ, στα ανοιχτά ύδατα που εκτείνονται 6 ναυτικά μίλια νοτιοδυτικά της, εντοπίζεται και το βαθύτερο σημείο όλης της Μεσογείου: λέγεται «Φρέαρ των Οινουσσών» και υπολογίζεται ότι κατέρχεται στα 5.269 μέτρα – με τις παλιές μετρήσεις να επαληθεύονται το 2020, χάρη σε μια αποστολή που περιλάμβανε και τον πρίγκιπα του Μονακό Αλβέρτο Β’ (ο οποίος έφτασε μέχρι τον πυθμένα, επιβαίνοντας σε βαθυσκάφος).

Στο Φρέαρ μάλιστα, έχει εγκατασταθεί και το υποβρύχιο τηλεσκόπιο «Νέστωρ» που αναζητά νετρίνα, στην προσπάθεια μας να συλλέξουμε πληροφορίες για το απώτατο παρελθόν (αλλά και το μέλλον) του πλανήτη. Αιτία γι’ αυτό βέβαια, είναι ότι τέτοια βάθη θεωρούνται απαλλαγμένα από την κοσμική ακτινοβολία.

Πώς θα πάτε

Ο μόνος τρόπος πρόσβασης στη Σαπιέντζα είναι με ταχύπλοο σκάφος από τη Μεθώνη. Στη Μεθώνη θα σας περιμένει το σκάφος ΑΜΜΟΣ με το οποίο τους καλοκαιρινούς μήνες μπορείτε να επισκεφθείτε την Σαπιέντζα και να κολυμπήσετε στα καταγάλανα νερά της παραλίας Άμμος.